Menu
RAMAZAN ÖZEL

Bölge bölge Ramazan sofraları

Bölge bölge Ramazan sofraları
Murat BAŞ
Prof. Dr.
Yayınlanma Tarihi: 28.06.2014
Okunma Sayısı: 1179

Rahmet ve mağfiret ayı olarak bilinir ramazan. Yemek hazırlıkları haftalar öncesinden başlar ve dolu dolu yaşanan özel bir aydır. İftardan birkaç saat önce hazırlanmaya başlayan iftar yemekleri ve iftarlıklar, ramazanın en telaşlı, ancak bir o kadar da neşeli geçen zaman dilimini oluşturur. Bir davet havasında donatılan iftar sofraları, doğudan batıya doğru, tüm şehirlerde oruç açıp lokmaların aynı anda yenildiği bir şölene dönüşür.

Türk mutfağında bulunan yemekleri; çorbalar, et yemekleri, etli sebze yemekleri, diğer sebze yemekleri, etli kurubaklagil yemekleri, zeytinyağlı yemekler, pilavlar, börekler, salatalar, tatlılar gibi çok çeşitli şekillerde sınıflandırmak mümkündür. Türk mutfağında çorbalar, her öğünde tüketilebilen ve yemeğin başlangıcında sunulan sıcak bir yiyecek çeşidi olarak karşımıza çıkıyor ve her bölgede ramazan sofralarının vazgeçilmez başlangıç yemeği. Günümüzde hazır çorbalar da özellikle değişiklik arayan ve vakit sorunu yaşayan ev hanımları tarafından tercih ediliyor.

Ramazan ayında her bölgede farklı bir yemek telaşı yaşanır. Akdeniz Bölgesi’nden Adana’da sofranın vazgeçilmezi olan Adana kebaptan sonra, içli köfte, analı kızlı köftesi, babagannüç salatası, bir yöre içeceği olan şalgam, karakuş tatlısı ve halka tatlı ile iftar tamamlanıyor. Hatayda iftar yoğurt çorbası ya da ekşi aşı ile açılıyor. Kaytaz böreği, abagannüç ve Şam oruğu olarak bilinen içli köfte sofralarda yerini alıyor. Antalya’da ise tahinli çörek ve serpme börek sofraların eksik olmayan hamur işlerinden.

Geleneksel Akdeniz mutfağı, çok genel hatlarıyla tahıl (özellikle buğday), zeytinyağı, sebze-meyve, su ürünleri, süt türevleri ve baharat çeşitlerine dayandırılmaktadır. Tahıl olarak sıklıklı bulgur, kuskus, yarma, firik gibi buğday ürünlerinin kullanımı özellikle Akdeniz ve Güney’de yaygındır. Akdeniz beslenme sisteminin diğer bir karakteristik yönünü deniz ürünleri oluşturur; ancak Akdeniz mutfağı et yemekleri yönünden incelendiğinde, kebapların ve pidelerin egemen olduğu gözlenir. Et, bulgur, pirinç gibi çeşitli tahıllarla ya da sebzelerle karışım halinde tüketilir. Simit kebabı, içli köfte, elbasan tava, tas kebabı, patlıcan kebabı, orman kebabı, dolmalar, etli sebze yemekleri tercih edilen yemekler arasındadır.

Karadeniz Bölgesi’nde Rize’de; birçok bölgede birinci yemek olarak tüketilen çorbaların Rize’de pek fazla bilinmediği görülüyor. Sofraya önden sıcak olarak getirilen yemekler genellikle turşu kavurması ve muhlama gibi yemeklerdir. Bazı çorba benzeri manca adı verilen sulu yemekler ise genellikle bu tava yemeklerinden sonra tüketilmektedirler. Yöreye özgü hamsili yiyeceklerin başında hamsili ekmek, hamsili pilav, hamsi çığırtası, hamsi köftesi ve kiremitte hamsi gelmektedir. İftar sofralarının geleneksel tatlısı ise siyah üzümden elde edilen şıra ile yapılan pepeçuradır. Laz böreği ise her zaman baştacıdır.

Ege Bölgesi’nin incisi olan ve zeytinyağlı yemeklerin ve salataların ön plana çıktığı İzmir mutfağında arapsaçı, hindiba, labada, kümülez, radika, dalgan, sarmaşık, keme dikeni, şevketi bostan, turpotu, ebegümeci, hardalotu, roka, tere ve çibes gibi otlar yemeği yapılan veya yemeğe lezzet katmak için eklenen yiyecekler arasındadır. Afyon yöresi yemekleri incelendiğinde; et yemekleri, hamur işleri ve sebze yemeklerinin yaygın olarak yapıldığı görülmektedir. Bölgeye özgü bazı ürünlerin (örneğin haşhaş) yöre yemeklerinde yoğun olarak kullanılması çeşit zenginliğinin oluşmasında etkilidir.

İç Anadolu Bölgesi’nden Sivas’ta içli köfte, sulu köfte ve sarma yapımı ramazan hazırlıklarının başında yer alıyor. Ramazan ayından ağırlıklı olarak sebzeli yemekler yapılıyor. Su böreği, köylü böreği ve yarımca gibi börek çeşitleri ile hamur tatlıları sofraların vazgeçilmezleri. Eskişehir mutfağında beslenmenin temelini buğdaydan elde edilen ürünler oluşturmaktadır. Ebegümeci, kuzukulağı, madımak gibi yöresel sebzeler ise zeytinyağı ile pişirildiği gibi etli yemeklere lezzet verilmesi için de kullanılmaktadır. Hamur işleri açısından zengin bir yemek kültürüne sahip Eskişehir, çiğ börek, gözleme ve bükme ile ünlüdür.

Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nden Gaziantepte’te beyran çorbası iftar sofralarında yerini alıyor. Kuzu ciğeriyle yapılan cartlak kebabı sahurda lokantalarda servis ediliyor. Çorbalar pişirildikten sonra yüzlerine, yakılmış sade yağ ile nane, kırmızıbiber, karabiber, hasbir konur.  Yoğurtlu sebze yemeklerinde ve yoğurdun girdiği çorbalarda, yoğurt içine bir iki yumurta kırıldıktan sonra kullanılır. Yoğurtlu sebze yemeklerinin eti haşlanmak suretiyle hazırlanır. Yoğurtla karıştırıldıktan sonra yanmış sadeyağ ile nane veya haspir de konulur. Bu tür yemeklerin başlıcaları patates, keme, kuru ve taze fasulye, bakla, soğan, sarımsak, tüylü acurun çekirdeksiz bölümü, çiğdem, badem çağlası gibi sebzelerle yapılırlar. Salçalı, etli sebze yemekleri “tava” genel adıyla anılır. Yapıldığı sebzeye göre, patates, keme, bakla, fasulye, sarımsak, çiğdem, kenger, bamya, lolaz, kabuğu sertleşmemiş ceviz, erik, domates tavaları gibi isim alır. Kabak ve patlıcanla yapılan salçalısına musakka denir. Gaziantep’te bulgur ve pirincin yanında olgunlaşan buğdayların ateşte ütülmesiyle elde edilen ve “firik” denilen bir tür bulgurdan da pilav yapılır. Gaziantep’de baklava ve sarığıburması en çok yapılan iki şerbetli tatlılardır.

Doğu Anadolu Bölgesi’nden Erzurum’da ayran aşı çorbası ve kadayıf dolması sofranın vazgeçilmezleri arasındadır.  Son yirmi yılda tekrar önem kazanan çağ kebabı ramazan sofralarında da yerini alıyor.  Ardahan’da katmer, un helvası ve mantı en çok tercih edilenler arasında. Erzincan’da kayısıyla yapılan gasefe tatlısı ve biber ve domatesle yapılan ekşili tercih edilen yemekler arasında.

Marmara Bölgesi’nden Tekirdağ’da düğün çorbası, ev yapımı erişte ve yufkalar, kuzu ve hindi kızartması, börek çeşitleri, Tekirdağ baklavası ve kaymaklı güllaç sofralar yerini alıyor. Balıkesir’de keşkek, kapama, tavuklu mantı ve metez tercih edilen yemekler arasında. Kayma ve unun karışımından elde edilen kaymak hamuru farklı bir lezzet olarak karşımıza çıkıyor.

Sonuç olarak sağlıklı ramazan sofrası olarak baktığımızda, ramazanda sağlıklı beslenmeyi sürdüren bölgemiz Ege Bölgesi’dir. Et yemeklerinin yoğun olduğu ve sebze tüketiminin oldukça az olduğu Güneydoğu Anadolu bölgemiz ise ramazanda ağır yemekleriyle dikkat çekiyor.


Etiketler
Onay Bekleyenler 0
Yorumlar 0
Yorum Yapmak için Üye Girişi yapınız.
Uzmanın Sitedeki Foto Galerileri (Toplam 92691 kez okundu)
Uzmanın Sitedeki Yazıları (Toplam 206916 kez okundu)
Düzenli Olarak Yoğurt Tüketmeniz İçin 10 Neden - 113351 kez okundu
Deniz tuzu ya da sofra tuzu : Hangisi daha sağlıklı? - 11196 kez okundu
Düzenli probiyotik kullanımı deri sağlığını olumlu yönde etkiliyor - 10181 kez okundu
Kanser ve Beslenme - 7007 kez okundu
Ramazanda Barsak Sorunları Yaşamayın - 4548 kez okundu
Kahve tüketimi şeker hastalığı riskini azaltıyor - 4030 kez okundu
Kanserden korunmak için 10 yol - 3668 kez okundu
Organik ürün nedir? Faydaları nelerdir? - 3527 kez okundu
Kalsiyum obezite riskini azaltıyor - 3013 kez okundu
Akdeniz Diyeti sağlıklı yaşam için anahtar - 2826 kez okundu
Kalp sağlığı için beslenme - 2734 kez okundu
10 dakika sakız çiğnemek stres düzeyini azaltıyor - 2726 kez okundu
Polikistik Over Sendromu ve Beslenme Tedavisi - 2248 kez okundu
İyot yetersizliği hastalıkları - 2225 kez okundu
Yüksek Kan Basıncı (Hipertansiyon) - 1808 kez okundu
Omega-3 yağ asitleri Alzheimer hastalığını önlüyor - 1799 kez okundu
Çocuklarda şişmanlık ve önleme yolları - 1768 kez okundu
Menapoz ve ağırlık artışı - 1647 kez okundu
D vitamini eklemesi, meme kanserli kadınlarda hayatta kalma süresini arttırıyor. - 1525 kez okundu
Buğday Alerjisi - 1489 kez okundu
Enerji alımında denge için tadlandırıcılar güvenilir bir kaynak - 1453 kez okundu
Domates içerdiği Likopen ile sağlık veriyor - 1402 kez okundu
Dondurma birçok tatlıdan daha masum oluşuyla ön plana çıkıyor - 1397 kez okundu
Diyabet (Şeker hastalığı) nedir? - 1388 kez okundu
Ağaçta yetişen yağlı tohumlar Tip 2 Diyabetlilerde kan şekeri kontrolünü sağlıyor - 1288 kez okundu
Düşük yağlı veya yağsız süt tüketimi kadınlarda osteoartrit oluşum riskini azaltıyor - 1198 kez okundu
Bölge bölge Ramazan sofraları - 1179 kez okundu
Çilek tüketimi kalp sağlığını koruyor - 1139 kez okundu
Sağlıklı beslenme alışkanlıkları gebelerde erken doğum riskini azaltıyor. - 918 kez okundu
Probiyotik kullanımı çocuklarda enfeksiyon riskini azaltıyor - 900 kez okundu
Günde kaç öğün tüketmeliyiz? (VIDEO) - 834 kez okundu
Beslenmede ekmeğin yeri nedir? (VIDEO) - 811 kez okundu
Bilim insanları 'organik gıda' ve 'kanser' ilişkisini reddetti - 773 kez okundu
Karbonhidratların zararı var mıdır? (VIDEO) - 761 kez okundu
Sağlıklı beslenme kanserden koruyor - 760 kez okundu
D vitamini yeterli olan kanser hastalarının hayatta kalma süresi uzayabiliyor - 726 kez okundu
İklim değişiklikleri ve artan karbondioksit miktarı tahılların ürün kalitesini düşürüyor - 654 kez okundu
Anne-Baba ne yerse çocuk da onu yiyor - 640 kez okundu
Hangi diyeti uygulamalıyız? (VIDEO) - 640 kez okundu
Eklenmiş şeker tüketimi ne kadar olmalıdır? (VIDEO) - 581 kez okundu
Margarin tüketmek zararlı mıdır? (VIDEO) - 567 kez okundu
Kahve tüketmek zararlı mı? (VIDEO) - 562 kez okundu
Diyet yaparken vitamin ve mineral desteği alınmalı mı? (VIDEO) - 544 kez okundu
Yüksek ısıda yemek pişirmek ne açılardan zararlıdır? (VIDEO) - 537 kez okundu
Gazlı içecekler zararlı mı? (VIDEO) - 518 kez okundu
Düşük kalorili diyetler neden zararlıdır? (VIDEO) - 489 kez okundu
Tatlandırıcıların zararı var mıdır? (VIDEO) - 472 kez okundu
Stresin vücuda etkileri nelerdir? (VIDEO) - 469 kez okundu