Menu
PSİKOLOJİ

Daha küçük tabak kullanmak aşırı yemeyi ve israfı engeller mi?

Daha küçük tabak kullanmak aşırı yemeyi ve israfı engeller mi?
Yayınlanma Tarihi: 29.08.2015
Okunma Sayısı: 912

Hiç ne kadar yemek yediğinizin kullandığınız tabağın büyüklüğü ile alakalı olabileceğini düşündünüz mü? Bu konuda gerçekleştirilen bir araştırma, yemek için kullandığımız tabağın büyüklüğünün ne kadar yediğimizi – ve ne kadar israf ettiğimizi – etkileyebileceğini gösteriyor.

Araştırmacılar Brian Wansink ve Koert van Ittersum, sınırsız yemek yeme menüsüne sahip bir restorandaki müşterileri gözlemliyorlar ve daha büyük tabak kullanan kişilerin tabaklarına daha fazla yemek aldığını ve daha fazla yemek tükettiğini tespit ediyorlar. Üstelik daha büyük tabak kullanan ve daha küçük tabak kullanan katılımcılar arasındaki farklar bununla da sınırla kalmıyor: Daha büyük tabak kullanan katılımcıların tabaklarından daha fazla yemeğin çöpe gittiği görülüyor. Daha küçük tabak kullananlar, hem başta tabaklarına daha az yemek aldığı, hem de aldıkları yemeğin daha fazlasını yediği için hem fazla yemekten hem de israftan kaçınmış oluyorlar.

Araştırmacılar, bu konuda eğitim alan insanlarda bile aynı durumu gözlemliyor. Tabak büyüklüğünün beslenmeye etkisi gibi konular üzerine bir saatlik eğitim alan kişiler bile iki saat sonra katıldıkları öğle yemeğinde, fark etmeden kullandıkları tabağın büyüklüğünden etkileniyorlar. Yemekte daha büyük tabak kullanan kişiler fark etmeden tabaklarına daha küçük tabak kullananlara kıyasla iki kat fazla yemek alıyor! Bu, bu konudaki eğilimimizin ne kadar kuvvetli olduğunu gösteriyor.

Araştırmacılara göre bu eğilim görsel algımızın işleyişiyle alakalı. Normalde ne kadar yemek yiyeceğimizle ve tabağımıza ne kadar yemek alacağımızla alakalı belli bir standardımız var. Ancak büyük bir tabakta yemek yerken, tabağa koymamız gereken yemeği doğru ayarlayamıyoruz ve tabağa fark etmeden fazla yemek koyuyoruz. Tam tersi ise küçük tabaklar için geçerli, daha küçük bir tabağa yemek koyduğumuzda farkında olmadan tabağımıza daha az yemek koyuyoruz.

Dolayısıyla devamlı olarak kendimize (ve başkalarına) tabağımıza az yemek almayı salık vermek yerine, aşırı tüketimin önüne geçmenin daha etkili bir yolu, daha küçük tabaklar kullanmak olarak görünüyor. Üstelik yemek yiyenlerin genelde bu tabak büyüklük farklarının farkına varmadığını gösteren araştırmalar ışığında, bu değişikliğin maddi veya manevi bir olumsuz sonucunun olma olasılığının düşük olduğu söylenebilir.
Dahası, araştırmacılara göre bu yatkınlığımız başka amaçlar için de kullanılabilir. Örneğin çocuklar için faydalı besinler servis edilirken daha büyük tabaklar kullanılarak çocukların bu besinleri daha fazla tüketmesine yardımcı olunabilir.

Tabii ki tabağımıza ne kadar yiyecek aldığımızın veya ne kadar yiyecek tükettiğimizin tek belirleyicisi tabağımızın büyüklüğü olamaz – ne de tabak büyüklüğünün etkisinin herkeste tamamen aynı olmasını beklemek doğru olur. Ancak bu araştırmanın işaret ettiği, algısal eğilimlerimizi kendimizin ve çevremizin lehinde olacak şekilde kullanabileceği. Daha küçük tabaklar kullanılarak teşvik edilecek daha ölçülü tüketim sayesinde hem aşırı beslenme ve israf, hem de gıda için gereken maliyet azaltılabilir.

Kaynak:
Wansink, B., & van Ittersum, K. (2013). Portion Size Me: Plate-Size Induced Consumption Norms and Win-Win Solutions for Reducing Food Intake and Waste. Journal of Experimental Psychology: Applied, 19(4), 320 – 332.

Not:  Araştırma hakkında daha fazla ayrıntı öğrenmek için bu sayfanın yazarıyla iletişime geçebilir veya aşağıdaki kaynağı kullanarak araştırmanın orijinaline erişebilirsiniz.

Etiketler
Onay Bekleyenler 0
Yorumlar 0
Yorum Yapmak için Üye Girişi yapınız.
Uzmanın Sitedeki Foto Galerileri (Toplam kez okundu)
Uzmanın Sitedeki Yazıları (Toplam kez okundu)