Menu
KORUYUCU SAĞLIK

Sodyum-Potasyum Ve Kalp-Damar Hastalıkları İlişkisi

Sodyum-Potasyum Ve Kalp-Damar Hastalıkları İlişkisi
Yayınlanma Tarihi: 17.06.2014
Okunma Sayısı: 3283

Dünya Sağlık Örgütü’ne göre dünya genelinde kronik hastalıklar nedeniyle ölen kişi sayısı giderek artmaktadır ve ölümlerin %30’unu kalp-damar hastalıkları oluşturmaktadır. Bu artışta yüksek kan basıncı (hipertansiyon), en büyük paya sahip olan risk faktörüdür. Aşırı tuz tüketimine bağlı olarak gelişen yüksek tansiyon, küresel düzeyde inmelerin %51’ine, iskemik kalp hastalıklarının %45’ine liderlik etmektedir.

Ülkemizde kalp-damar hastalıkları, tüm ölüm nedenleri içerisinde %48’lik paya sahiptir ve sadece yüksek kan basıncının önlenmesi ile Türkiye genelinde 430 bin ölümden 108 bininin engellenebileceği belirtilmektedir. Ayrıca aşırı tuz tüketimi; böbrek taşları, astım, osteoporoz ve gastrik kanser ile de ilişkili bulunmuştur.

Yapılan çalışmalara göre hipertansiyon gelişiminin, artan diyet tuzu ile yükseldiğine işaret edilmektedir.

Tuz Tüketimi ve Öneriler

Uluslararası Sodyum, Potasyum ve Kan Basıncı Çalışması’na göre 32 ülkedeki tuz tüketimi günlük ortalama 9-12 gramdır. Ülkemizde yapılan Türkiye Toplumunda Tuz Tüketimi ve Kan Basıncı Çalışması (SALTurk)’nda günlük tuz tüketiminin 18 gram olduğu saptanmıştır ve ekmek, geleneksel ürünler (turşu, salamura, konserve vb), peynir ve diğer işlenmiş ürünler ile yemek hazırlarken ve masada ilave edilen tuz, aşırı tuz alımına neden olmaktadır.

Amerikan Kalp Birliği, günlük sodyum alımının 2300 mg’dan az olmasını önermektedir ve bu miktar yaklaşık 6 gram tuz alımıyla karşılanmaktadır.

Sodyum ve kalp damar hastalıkları

Sodyum tüketimi ile kalp-damar hastalıkları ilişkisi hakkındaki bir çalışmaya göre günlük 4000 mg’dan fazla sodyum (10 gram tuz) tüketenler, 1500 mg’dan az tüketenlere (~4 gram tuz) tüketenlere göre daha fazla kalp-damar hastalığı riskine sahiptir.

Uzun dönemli sodyum kısıtlamasının etkilerinin değerlendirildiği diğer bir çalışmada, 6–12 ayda düşük sodyum tavsiye edilen bireylerde, sistolik kan basıncında 8 mmHg düşüş saptanmıştır.

Potasyum ve kalp-damar hastalıkları

Çalışmalar, potasyumun da hipertansiyon gelişiminde önemli rol oynadığını göstermektedir. Sodyum fazlalığı ve potasyum eksikliği, damar düz kas hücresi üzerinde etkiye sahiptir ve yüksek sodyum-düşük potasyum içeren diyetler, kan basıncını arttırabilir.

Doğal besinlerden elde edilen potasyum alımındaki artışın etkilerinin değerlendirildiği bir çalışmada, potasyumdan zengin bir diyet uygulanan hastaların 1 yıllık izlemleri sonundaki kan basıncı kontrolünde, kontrol grubunun ihtiyaç duyduğu ilaçların yarısından azını kullandığı görülmüştür.

11 farklı araştırmadan yaklaşık 250.000 bireyin verilerinin değerlendirilmesinde, günlük ortalama 1,6 gram potasyum artışının, inme riskinde % 21 azalma sağladığı ve bunun da önemli bir koruyucu rolü olduğu gösterilmiştir.

Potasyumdan zengin meyve ve sebzeler, inme riski üzerine etkisi olabilecek C vitamini, folat, magnezyum, karotenoidler ve diyet lifi gibi diğer besin ögelerinden de zengindir. Yüksek miktarda meyve ve sebze tüketiminin de inme vakasına karşı koruyucu olduğu gösterilmiştir. Günde 5 porsiyon ve üzerinde meyve-sebze tüketenler, 3 porsiyon veya daha az tüketenlerle kıyaslandığında, %26 daha az inme riskine sahiptir.

Diyet potasyumunun, kan basıncı ve kalp-damar hastalıkları üzerine koruyucu etkisi olduğu gösterilirken, uzun süre potasyum desteği kullanımının, kalp-damar hastalıklarında korunma için uygulanması gerektiğini gösteren kanıt yoktur. Günlük diyetlerde düzenli olarak meyve ve sebze tüketiminin ile yeterli miktarda potasyum alımı sağlanabilir.

Kaynaklar

1- T.C. Sağlık Bakanlığı Temel Sağlık Hizmetleri Müdürlüğü Beslenme ve Fiziksel Aktiviteler Daire Başkanlığı. Türkiye Aşırı Tuz Tüketiminin Azaltılması Programı 2011–2015. Ankara, 2011.

2- Mohan, S., Campbell, N.R.C. (2009). Salt and high blood pressure. Clinical Science, 117, 1–11.

3- Whelton, P.K. ve ark. (2012). Sodium, blood pressure, and cardiovascular disease: further evidence supporting the American Heart Associastion sodium reduction recommendations. Circulation, 126.

4- Reddy, K.S., Katan, M.B. (2004). Diet, nutrition and the prevention of hypertension and cardiovascular diseases. Public Health Nutrition; 7(1A); 167–186.

5- D’Elia, L. ve ark. (2011). Potassium intake, stroke, and cardiovascular disease. Journal of the American College of Cardiology, 57;10; 1210–1219.

6- Larsson, S. ve ark. (2011). Dietary potassium intake and risk of stroke: a dose-response meta-analysis of prospective studies. Stroke, 42; 2746–2750.

Etiketler
Onay Bekleyenler 0
Yorumlar 0
Yorum Yapmak için Üye Girişi yapınız.
Uzmanın Sitedeki Foto Galerileri (Toplam kez okundu)
Uzmanın Sitedeki Yazıları (Toplam kez okundu)