Menu
KORUYUCU SAĞLIK

Anne Sütü

Anne Sütü
Yayınlanma Tarihi: 17.06.2014
Okunma Sayısı: 1168

Yaşamın ilk yılı büyüme ve gelişmenin hızlı, enerji ve besin öğesi gereksinimlerinin yüksek olduğu bir dönemdir. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Amerikan Pediatri Akademisi ve Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF) her bebeğin ilk 6 ay boyunca sadece anne sütü almasını, altıncı ayda uygun şekilde tamamlayıcı beslenmeye geçilmesini ve anne sütüne iki yaşına kadar devam edilmesini önermektedir. Anne sütü 6 ayın ötesinde de besinsel gereksinimlerin karşılanmasına önemli ölçüde katkıda bulunmaya devam eder. Anne sütü her canlıya özgüdür ve içeriği bebeğin yaş ve fizyolojik durumuna göre değişir. Doğum sonrası ilk 7 gün, anne sütü (kolostrum) sarımsı bir renkte olup, özellikle protein, mineral, vitaminler, berat karoten ve antikorlardan zengindir. Doğum sonrası 7-15 gün arasında üretilen geçiş sütünde protein miktarı azalırken, laktoz, yağ ve toplam kalori içeriği artmaktadır. Olgun sütün içeriği ise emme süresince değişmekte olup, başlangıçta laktozdan zengin süt salgılanmakta ve emzirmenin sonuna doğru salgınan yağdan zengin süt ise bebeğin doymasını sağlayacaktır. Anne sütünün bileşimi ve içerisince bulunan enzimlerden dolayı sindirimi de kolaydır. Bebeğin D ve K vitamini dışındaki bütün enerji ve besin öğesi gereksinimini uygun miktar ve kalitede sağlayarak bebeğin optimal beslenmesini sağlar.

Anne sütü enfeksiyonlardan koruyucu immunolojik öğeler içerir ve bebeğin immün sistemini güçlendirir, ishal, otit, pnömoni, bakteremi ve menenjit prevelansını azaltır. Bebeğin bilişsel performansını artırır. Anne sütünün bebeğin sadece aktif beslendiği sürece değil ileriki yaşamına da olumlu etkileri olduğu; kansere, kardiyovasküler hastalıklara, metabolik sendroma, obeziteye, allerjik hastalıklara karşı da koruyucu etki gösterebileceği bildirilmektedir. Anne sütü vücut ağırlığını kontrol etmede rol oynayan nöroendokrin ve immünolojik yolları düzenler. Bebek emmeyle kendi doygunluk sinyalleri doğrultusunda beslenmesine karar vererek fazla enerji alımını engellenmiş olmaktadır.

Anne sütünün bebek için olduğu kadar anne içinde önemli faydaları vardır. Anne bebek bağlanmasını sağlar, annelik hüznü ve depresyonu azaltır. Annenin doğum öncesi ağırlığına dönmesini kolaylaştırır, rahmin toparlanmasını ve kanamaların azalmasını sağlar. Emziren annelerde menopoz sonrası dönemde osteoporoz, yumurtalık ve meme kanseri daha nadir görülür.

Ülkemizde annelerin bebeklerini emzirme konusunda istekli olmaları emzirmeye başlama oranlarını da yansımaktadır. Fakat emzirmeye başlamada ki yüksek başarı tek başına anne sütü verme ve emzirmeye devam etme alanlarında gösterilememektedir. Türkiye Beslenme ve Sağlık Araştırması (TBSA) 2010 verilerine göre tek başına 4-6 ay anne sütü alma oranı %62.5 iken, Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması (TNSA) 2008 verilerine göre 6 ay tek başına anne sütü alma oranı %41.6 olup, Dünya Sağlık Örgütü’nün 4. Ay %39 ve 6. Ay %34.8 olan verilerinden yüksek olsa da, mevcut hedeflerin altında seyretmektedir. Ayrıca tek başına anne sütü alım sürelerinin yüksek olduğu bebeklerde anne sütüne devam etme oranlarının yüksek olması, toplam anne sütü alımında tek başına anne sütü alımının da etkili bir faktör olduğunu göstermektedir. TBSA 2010 verilerine göre toplam anne sütü alma süresi 14.5 ay, TNSA 2008 GÖRE İSE 12-15 ayda emzirmeye devam etme %56.7 olarak belirtilmektedir. TNSA araştırma sonuçları anne sütüne başlama ve vermede  yıllar içindeki artışlarda, “Anne Sütünün Teşviki ve Bebek Dostu Hastaneler Programı” programının önemli etkisi olabilir.

Anne sütü ile beslenme uygulamalarında çeşitli faktörler etkili olmakla birlikte bu faktörlerde yapılacak iyileştirme ve düzenlemeler anne sütüne başlama oran ve süresini de artırmada etkili olacaktır. Annelere emzirme konusunda eğitim verilmesi en önemli hususlardan biridir. Hatta babaya verilen eğitimlerinde başarılı emzirme uygulamalarını desteklediği, emzirmenin devam ettirilmesinde babanın desteğinin de rol oynadığı bulunmuştur.  Özellikle düşük doğum ağırlıklı bebek anneleri bebeklerini beslemek için daha fazla arayış içinde olmakta ve sütlerinin yetmediği düşüncesiyle tamamlayıcı besinlere erken başlamaktadır. Annelerin bebeğinin aç kaldığı ve sütünün yetmediği düşüncesi, bebeğin sık ağlaması gibi nedenlere sağlık uzmanlarına başvurmadan erken dünemde tamamlayıcı besinlere başlaması anne sütüne karşı en önemli bariyerlerden biridir.

Anne sütünün bileşimi, tadı ve kokusu günden güne hatta öğünler arasında farklılık göstermektedir. Bu farklılıklar annenin diyetsel alışkanlığı, metabolik faktörlere, emzirme uzunluğuna ve süt miktarına bağlı olarak değişmektedir. Bu nedenle emzirme döneminde annenin beslenmesine dikkat ederek yeterli ve dengeli beslenmesinin sağlanması, anne sütünün bileşimini iyileştirerek bebeğin optimal beslenmesini destekleyecektir. Anne sütünün tadının ve kokusunun değişmesi çocuğun ileriki dönemdeki besinleri kabül etmesinde ve sağlık beslenme alışkanlıklarının oluşmasında önemli rol oynayacaktır.

Sonuç olarak, bebeklerin anne sütü alması ve devam etmesi desteklenmelidir. Anne sütü bebeğin sağlığını, kısa ve uzun dönemde çeşitli hastalıklardan koruyarak geliştirir. Ayrıca bebeğin kendi beslenmesine karar verme becerisinde ve beslenme alışkanlıklarının oluşturulmasında önemli rolü vardır. Anne sütü uygulamalarında etkili olan faktörlerin belirlenmesi ve bu faktörlere yönelik çalışmalar yapılması ülkemiz anne sütü oran ve sürelerinin artırılmasında etkili olabilir.

KAYNAKLAR

1. World Health Organization and UNICEF. Global strategy for ınfant and young child feeding. Geneva, World Health Organization, 2003. http://www.who.int/nutrition/publications/implementing_gs_iycf_report_content. pdf.

2. Pan American Health Organisation. Guiding principles for complementary feeding of the breastfed child. Washington DC: Pan American Health Organisation and World Organisation, 2002.  http://www.who.int/nutrition/publications/guiding_principles_compfeeding_breastfed.pdf.

3. World Health Organization. Feeding the non-breastfed child 6-24 months of age.  http://whqlibdoc.who.int/publications/2005/9241593431.pdf.  

4. WHO. Infant and young child feeding: model chapter for textbooks for medical students and allied health professionals 2009. http://waba.org.my/pdf/Infant-n-Young-Feeding.pdf

5. Eidelman, A.I., et al., Breastfeeding and the use of human milk. Pediatrics, 2012. 129(3): 827-841.

6. Ross, A.C., Modern Nutrition in Health and Disease. 2014: Wolters Kluwer Health/Lippincott Williams & Wilkins.

7. Koletzko, B., Early Nutrition Programming and Health Outcomes in Later Life: Obesity and beyond: Obesity and Beyond. 2009: Springer.

8. Tamamlayıcı Beslenme. Sağlık Çalışanları için Rehber Kitap. http://aile.tokatsm.gov.tr/Veriler%5CMevzuat%5CBilgi%5CKitap%5CTamamlayici_
Beslenme_Sag_Cal_Icin_Rehber.pdf.

9. Agostoni C, Decsi T, Fewtrell M, Goulet O, Kolacek S, Koletzko B, Michaelsen KF, Moreno L, Puntis J, Rigo J, Shamir R, Szajewska H, Turck D, van Goudoever J; ESPGHAN Committee on Nutrition: Complementary feeding: a commentary by the ESPGHAN Committee on Nutrition. J Pediatr Gastroenterol Nutr. 2008;46(1):99-110.

10. Mahan, L.K., et al., Krause's Food & the Nutrition Care Process. 2012: Elsevier/Saunders.

11. Gökçay G. Yaşamın İlk 2 Yılında Çocuk Sağlığı ve Bakımı. İstanbul: Saga Yayınları; 2008.

12. Enstitüsü, H.Ü.N.E., Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması(TNSA) 2008; Ankara, Türkiye.

13. T.C. Sağlık Bakanlığı, H.Ü., Türkiye Beslenme ve Sağlık Araştırması 2010 Beslenme Durumu ve Alışkanlıklarının Değerlendirilmesi Sonuç Raporu, 2014.

14. Aktaç Ş. 9-12 Aylık bebeklerde tamamlayıcı beslenme ve bunu etkileyen faktörler. Yüksek lisans Tezi (yayınlanmamış). İstanbul Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, 2012. İstanbul.

15. Ünalan P.C, Çiftçili S, Boler İ, Akman M. Bebek dostu bir ana çocuk sağlığı merkezinden hizmet alan anneler neden bebeklerine erken ek gıda vermeye  başlıyor? Türk Ped Arşivi 2008; 43: 59-64.

16. Kuloğlu Z. Anne Sütüyle Beslenmenin Erişkin Sağlığı Üzerindeki Etkileri Bebek Beslenmesiyle Programlanma-I. Türkiye Klinikleri J Pediatr 2008;17(4):271-9.

17. Yılmaz A. Anne sütü ve bebek beslenmesindeki önemi. Klinik Tıp Pediatri Dergisi. 2011;3(5):6-9.

18. Dennison BA, Edmunds LS, Stratton HH, Pruzek RM.     Rapid      infant     weight    gain predicts      childhood     overweight .   Obesity. 2006;14:491-499.

19. Gunter AL, Buyken AE, Kroke A. Protein intake during the period of complementary feeding and early childhood and the association with body mass index and percentage body fat at 7 y of age. Am J Clin Nutr. 2007;85:1626-1633.

20. Wells JC, Chomtho S, Fewtrell MS. Programming of body composition by early growth  and  nutrition.  Proc  Nutr  Soc. 2007; 66:423-434.

21. Gupta A, Dadhich JP, Faridi MM. Breastfeeding and complementary feeding as a public health intervention for child survival in India. Indian J Pediatr. 2010;77(4):413-418.

22. Bhutta ZA, Ahmed T, Black RE, Cousens S, Dewey K, Giugliani E, Haider BA, Kirkwood B, Morris SS, Sachdev HP, Shekar M; Maternal and child undernutrition study group. What works? Interventions for maternal and child undernutrition and survival. Lancet. 2008 (2);371(9610):417-440.

23. Giray H. Anne sütü ile beslenme. Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi. 2004;13(1):12-15.

24. Gün İ, Yılmaz M, Şahin H, İnanç N, Aykut M, Günay O, et al. Kayseri Melikgazi eğitim ve araştırma bölgesinde 0-36 aylık çocuklarda anne sütü alma. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Dergisi. 2009; (52): 176-182.

25. Ogden CL,  Carroll MD, Flegal KM.  High body mass index for age among US children and adolescents, 2003-2006. JAMA. 2008;299:2401-2405.

26. Özkaya E, Sazak S, Güzelçiçek A, Samancı N. Farklı beslenme modellerinin hayatın ilk 12 ayındaki fiziksel büyüme üzerine etkileri. Dicle Tıp Dergisi. 2010;37(4):339-345.

27. Lanting CI, Van Wouwe JP, Reijneveld SA. Infant milk feeding practices in the Netherlands and associated factors. Acta Paediatr. 2005;94(7):935-942.

28. Pisacane A, Continisio GI, Aldinucci M, D'Amora S, Continisio P. A controlled trial of the father's role in breastfeeding promotion. Pediatrics. 2005;116(4):494-498.

29. Butte NF. Impact of infant feeding practices on childhood obesity. J Nutr. 2009;139(2):412-416.

30. Ong KK, Emmett PM, Noble S, Ness A, Dunger DB; ALSPAC Study Team. Dietary energy intake at the age of 4 months predicts postnatal weight gain and childhood body mass index.Pediatrics. 2006;117(3):503-508.

Etiketler
Onay Bekleyenler 0
Yorumlar 0
Yorum Yapmak için Üye Girişi yapınız.
Uzmanın Sitedeki Foto Galerileri (Toplam kez okundu)
Uzmanın Sitedeki Yazıları (Toplam kez okundu)