Menu
BESLENME & OBEZİTE

Kalp sağlığı için beslenme

Kalp sağlığı için beslenme
Murat BAŞ
Prof. Dr.
Yayınlanma Tarihi: 28.05.2014
Okunma Sayısı: 2973

Kardiyovasküler Hastalıklar Nedir?

Kalbe kan akımını sağlayan koroner arterler, içlerinde yağ kalıntılarının birikmesi sonucunda daralır ve böylece koroner kalp hastalığı gelişir. Bu arterlerin 'kireçlenmesi” ateroskleroz olarak adlandırılır. Zaman geçtikçe damarlar kalbe daha az kan getirir ve bu şekilde kalp kası yeterli oksijen ihtiyacını karşılayamaz.  Kalp kası oksijeni gerekenden az aldığında “angina ağrısı” olur.  Eğer damarın daralması biriken pıhtılar tarafından tamamen engellenirse kalp krizi meydana gelir. Kardiyovasküler hastalıklar; koroner kalp hastalığı, kalp yetmezliği ve felç dahil olmak üzere, kalp ve kan damarları hastalıklarını içine almaktadır. 

Kalp-damar hastalıkları dünyadaki birçok ülkede ölüm nedenlerinin başında yer alır. Ülkemizde de kalp-damar hastalıklarından ölüm oranı son derece yüksektir. Yapılan çalışmalar; kalp-damar sağlığındaki bozuklukların, çocukluk ve ergenlik döneminde başladığını göstermektedir. Bunun anlamı, çocukluk çağında edinilen yaşam biçiminin, ileriki yaşlardaki birçok kronik hastalığın oluşumunda etkili olduğudur. Çocukluk çağından itibaren, damarlarda kolesterol ve yağ birikimi başlar. Bu birikim damar çevresinde hafif bir kalınlaşmaya neden olsa da kan akımını engelleyecek düzeyde değildir. Fakat, ergenlik çağından itibaren damarlardaki bu birikim hızla artmaya devam eder ve damarlarda zararlı değişiklikler meydana gelmeye başlar. Özellikle ailesel olarak kalp-damar hastalıklarına yatkın olan çocuklarda, ileriki yaşlarda bu hastalığın oluşum riski daha fazladır.

Kardiyovasküler Hastalıkların Nedenleri Nelerdir?

Kardiyovasküler hastalıklarının oluşumunu etkileyen birçok faktör bulunmaktadır. Bunlar:

• yüksek tansiyon
• sigara içme
• yüksek kolesterol düzeyleri
• fiziksel aktivite azlığı
• şişmanlık
• diyabet (şeker hastalığı)

Kanda hangi yağlar bulunur?

Günlük tükettiğimiz besinlerin içerisinde yer alan kolesterol, barsaklardan emildikten sonra karaciğere taşınmaktadır. Kolesterolün karaciğere taşınması işlemini, kan dolaşımında yer alan proteinle çevrelenmiş maddeler gerçekleştirir. Bu maddeler, lipoproteinler olarak adlandırılır. Bu lipoproteinlerden HDL, iyi kolesterol olarak bilinir. Çünkü dokulardaki kolesterolü toplayarak dışarı atılmasını sağlarlar. Bununla birlikte LDL olarak ifade edilen ve kötü kolesterol dediğimiz lipoproteinler, kolesterolü damar ve dokulara taşıyarak, kanda kolesterolün birikmesine ve kalp-damar hastalıklarının oluşmasına rehberlik ederler. Vücutta depo edilen yağların bir formu olan trigliserit düzeyinin normal sınırlarda olması da oldukça önemlidir. Yağ vücudumuzdaki birçok faaliyet için gerekli bir besin öğesidir. Yağda eriyen vitaminler olarak adlandırdığımız A, D, E ve K vitaminlerinin vücutta kullanılabilmesi için de yağa gereksinmemiz vardır. Fakat, günlük alınması gereken enerjinin en fazla %30’ unun yağlardan gelmesi uygundur. Diyetle alınan yağ miktarının artması, kandaki yağ düzeylerinin artmasıyla doğru orantılıdır.

Kalp Sağlığını Nasıl Koruyabiliriz?

Kandaki iyi kolesterolü arttırmak ve kötü kolesterolü azaltmak için; fiziksel aktivitenin arttırılması, vücut ağırlığının kontrol altında tutulması, günde en az 5 porsiyon sebze-meyve tüketilmesi, sigara içilmemesi, doymuş yağlardan (kırmızı etler, tereyağ vb.) kaçınılması, posa miktarının yeterli olması gerekmektedir. Aşırı basit şeker tüketimi de kandaki kolesterolü arttırıcı etmenler arasında yer almaktadır. Bu nedenle şekerlemeler ve ağır tatlılar yerine sütlü hafif tatlıların tüketimi daha uygundur.

Besinlerde bulunan yağlar; doymuş ve doymamış yağlar olarak iki grupta toplanmaktadır. Oda sıcaklığında katı halde bulunan yağlar doymuş yağ içeriği yüksek olan yağlardır. Doymamış yağlar ise genellikle oda sıcaklığında sıvı halde bulunurlar. Diyetten gelen doymuş yağ miktarı arttıkça, kalp-damar hastalıkları oluşum riski de artmaktadır. Bu nedenle diyetten gelen doymuş yağ oranı azaltılırken, doymamış yağ miktarı arttırılmalıdır. Bununla birlikte, özellikle uskumru, ton balığı ve somon gibi balıkların yapısında bulunan ve omega-3 olarak adlandırılan yağ asitlerinin kalp-damar hastalıklarının oluşum riskini azalttığı bilinmektedir.

Bitkisel sıvı yağlar (ayçiçek, soya, zeytinyağı, mısırözü yağı, fındık yağı vb.) daha az doymuş yağ içerirken, daha fazla doymamış yağ içermektedirler. Bu nedenle, yemeklerinizde mümkün olduğunda bitkisel sıvı yağları kullanın. Pilav ve makarna gibi yemeklerde yumuşak veya akışkan margarinleri tercih edebilirsiniz.

Günlük beslenme alışkanlığınızda kırmızı et yerine, daha az doymuş yağ içeren derisiz tavuk ve hindi etleri ile balık etini tercih edin. Kırmızı et tüketiminizde etin yağsız olmasına dikkat edin. Balık mevsiminde, haftada 2-3 kez balık tüketmeye çalışın. Süt ve süt ürünlerinin daha çok az yağlı ve yağsız olanlarını tercih edin. Yağ alımınızı azaltmak ve posa alımınızı arttırmak için öğünlerinizde makarna, pirinç, bulgur gibi tahıllara ve kuru fasulye, nohut gibi kurubaklagil yemeklerine daha sık yer verin.

Son yıllarda, B grubu vitaminlerinden folik asit, B12 ve B6 vitaminlerinin yetersiz alımı ile kalp-damar hastalıkları oluşumu riskinin arttığı rapor edilmektedir.  Kanda bu vitaminlerin düzeyindeki düşüklük, kalp-damar hastalığı oluşumunu arttırmaktadır. Balık, peynir, süt, et ve yumurta sarısı B12 vitamini, kurubaklagiller ve yeşil yapraklı sebzeler folik asit, tahıllar (özellikle bulgur), kurubaklagiller ve yeşil yapraklı sebzeler B6 vitamini için en iyi kaynaklardır. Günlük diyetinizin yeterli ve dengeli olması bu vitaminlerin karşılanmasına yetecektir.

Yüksek miktarda tuz kullanımı ile yüksek kan basıncı (hipertansiyon) arasında güçlü bir ilişki vardır. Yüksek kan basıncı kalp-damar hastalıklarının oluşumu için temel risk faktörlerinden biridir. Vücudun normal işlevlerini görebilmesi için günlük ¼ tatlı kaşığı tuz alımı yeterlidir.

Aşırı tuz içeren, cipsler, salamura ürünler ve turşu tüketiminizi sınırlandırın. Sofrada yemeklerinize tuz serpme alışkanlığınızdan uzaklaşın. Özellikle bir yemeğin tadına bakmadan tuz eklemeyin.

Sağlıklı bir yaşam ile günlük yapılan fiziksel aktivitenin ilişkisi tartışılmaz bir gerçektir. Fiziksel aktivitedeki artış, kalp-damar hastalıklarının riskini önemli derecede azaltmaktadır. Haftada en az 150 dakika tempolu yürüyüş, bisiklete binme gibi aktiviteler yapın.

Sigara ve alkol tüketimi de kalp-damar sağlığını etkileyen ana faktörlerdendir. Sigara içilmesi kötü kolesterolün damarlara yerleşmesini arttıran maddelerin oluşumuna neden olmaktadır. Sigaranın bırakılması kalp-damar hastalıklarına yakalanma oranını %50 azaltmaktadır.

Sonuç olarak; yeterli ve dengeli beslenme alışkanlıklarının sağlığın korunmasındaki önemi son derece büyüktür. Yetişkinlikte ortaya çıkan birçok kronik hastalığın temelinde, çocukluk çağında kazanılmış yanlış beslenme alışkanlıklar yatmaktadır.

Etiketler
Onay Bekleyenler 0
Yorumlar 0
Yorum Yapmak için Üye Girişi yapınız.
Uzmanın Sitedeki Foto Galerileri (Toplam 93182 kez okundu)
Uzmanın Sitedeki Yazıları (Toplam 221314 kez okundu)
Düzenli Olarak Yoğurt Tüketmeniz İçin 10 Neden - 114154 kez okundu
Deniz tuzu ya da sofra tuzu : Hangisi daha sağlıklı? - 11414 kez okundu
Düzenli probiyotik kullanımı deri sağlığını olumlu yönde etkiliyor - 10415 kez okundu
Kanser ve Beslenme - 7281 kez okundu
Ramazanda Barsak Sorunları Yaşamayın - 5343 kez okundu
Organik ürün nedir? Faydaları nelerdir? - 5136 kez okundu
Kahve tüketimi şeker hastalığı riskini azaltıyor - 4271 kez okundu
Kanserden korunmak için 10 yol - 3846 kez okundu
Yüksek Kan Basıncı (Hipertansiyon) - 3518 kez okundu
Kalsiyum obezite riskini azaltıyor - 3205 kez okundu
Akdeniz Diyeti sağlıklı yaşam için anahtar - 3032 kez okundu
Kalp sağlığı için beslenme - 2973 kez okundu
İyot yetersizliği hastalıkları - 2970 kez okundu
10 dakika sakız çiğnemek stres düzeyini azaltıyor - 2935 kez okundu
Polikistik Over Sendromu ve Beslenme Tedavisi - 2507 kez okundu
Çocuklarda şişmanlık ve önleme yolları - 1997 kez okundu
Omega-3 yağ asitleri Alzheimer hastalığını önlüyor - 1965 kez okundu
Bölge bölge Ramazan sofraları - 1863 kez okundu
Menapoz ve ağırlık artışı - 1832 kez okundu
Buğday Alerjisi - 1769 kez okundu
D vitamini eklemesi, meme kanserli kadınlarda hayatta kalma süresini arttırıyor. - 1684 kez okundu
Enerji alımında denge için tadlandırıcılar güvenilir bir kaynak - 1616 kez okundu
Diyabet (Şeker hastalığı) nedir? - 1611 kez okundu
Domates içerdiği Likopen ile sağlık veriyor - 1591 kez okundu
Dondurma birçok tatlıdan daha masum oluşuyla ön plana çıkıyor - 1553 kez okundu
Ağaçta yetişen yağlı tohumlar Tip 2 Diyabetlilerde kan şekeri kontrolünü sağlıyor - 1439 kez okundu
Düşük yağlı veya yağsız süt tüketimi kadınlarda osteoartrit oluşum riskini azaltıyor - 1369 kez okundu
Çilek tüketimi kalp sağlığını koruyor - 1316 kez okundu
Sağlıklı beslenme alışkanlıkları gebelerde erken doğum riskini azaltıyor. - 1092 kez okundu
Probiyotik kullanımı çocuklarda enfeksiyon riskini azaltıyor - 1066 kez okundu
Günde kaç öğün tüketmeliyiz? (VIDEO) - 1044 kez okundu
Beslenmede ekmeğin yeri nedir? (VIDEO) - 986 kez okundu
Bilim insanları 'organik gıda' ve 'kanser' ilişkisini reddetti - 985 kez okundu
Karbonhidratların zararı var mıdır? (VIDEO) - 951 kez okundu
Sağlıklı beslenme kanserden koruyor - 948 kez okundu
D vitamini yeterli olan kanser hastalarının hayatta kalma süresi uzayabiliyor - 898 kez okundu
Anne-Baba ne yerse çocuk da onu yiyor - 833 kez okundu
Hangi diyeti uygulamalıyız? (VIDEO) - 821 kez okundu
İklim değişiklikleri ve artan karbondioksit miktarı tahılların ürün kalitesini düşürüyor - 799 kez okundu
Margarin tüketmek zararlı mıdır? (VIDEO) - 750 kez okundu
Kahve tüketmek zararlı mı? (VIDEO) - 748 kez okundu
Eklenmiş şeker tüketimi ne kadar olmalıdır? (VIDEO) - 731 kez okundu
Yüksek ısıda yemek pişirmek ne açılardan zararlıdır? (VIDEO) - 707 kez okundu
Gazlı içecekler zararlı mı? (VIDEO) - 704 kez okundu
Diyet yaparken vitamin ve mineral desteği alınmalı mı? (VIDEO) - 697 kez okundu
Stresin vücuda etkileri nelerdir? (VIDEO) - 655 kez okundu
Tatlandırıcıların zararı var mıdır? (VIDEO) - 649 kez okundu
Düşük kalorili diyetler neden zararlıdır? (VIDEO) - 645 kez okundu